Cari Açık Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

24.05.2018 18:04

Cari Açık Nedir ?

Cari açık, bir ülkenin diğer ülkelerle yaptığı tüm işlemlerin dökümünü gösteren “Ödemeler Dengesi”ni oluşturan 3 ana hesaptan  biri olan cari hesap bakiyesinin negatif olması durumudur. Dış ticaret açığı cari açığın oluşmasında en büyük etkendir. 

 

Ödemeler Dengesini Oluşturan  Hesaplar

  • Cari Hesap veya Cari Denge :  Bir ülkeye döviz giriş çıkışını sağlayan, mevcut mal ve hizmetlerin alım satımı, yabancı ülkelerde yapılan yatırımlardan elde edilen gelirler ve karşılıklı transferlerin yer aldığı, dış ticaret dengesi, net gelir, doğrudan transferler ve varlık gelirleri adı altında 4 ayrı alt hesaptan oluşur.   
  • Sermaye Hesabı : Yabancı ülkelere yapılan özel ve kamu yatırımları veya verilen kredilerle, ülkeye yapılan yabancı yatırımlar veya verilen yurt dışından alınan kredileri gösterir.  Cari hesap açık verdiği zaman ödemeler dengesi  sermaye hesabı ile denkleşir.
  • Resmi Rezervler : Bir ülkenin resmi altın ve döviz rezervlerini gösterir.

 

Cari Dengeyi  Oluşturan Hesaplar  

Dış Ticaret Dengesi    Bir ülkenin ihraç ettiği mal ve hizmetlerden sağladığı gelirler  ile ithal ettiği mal ve hizmelere ödediği bedel  arasındaki farkı ifade eden dış ticaret dengesi mal ve hizmetler dengesi hesaplarından oluşur.   Mal Dengesi, bir ülkenin yurt dışına sattığı malların geliri ile yurt dışından satın aldığı mallar için ödenen bedel  arasındaki fark, Hizmetler Dengesi ise bir ülkenin yurt dışına sağladığı ulaştırma, turizm, haberleşme, inşaat, sigorta, finansal, kişisel ve  kültürel hizmetler karşılığında elde ettiği gelir ile yurt dışından aldığı  aynı tür hizmetlere ödenen bedel arasındaki farktır. 

 

Toplam ihracat gelirlerinin toplam ithalat giderleriyle eşit olması durumunda dış ticaret denkliği sağlanır.     Toplam ihracat gelirlerinin toplam ithalat giderlerini aşması durumda dış ticaret fazlası,   toplam ithalat giderlerinin toplam ihracat gelirlerini aşması durumunda ise dış ticaret açığı oluşur.   Cari hesabı oluşturan diğer alt hesaplar (net gelir /gider, transferler, varlık gelirleri) ihracat ve ithalat tutarları kadar büyük olmadığı için cari açığı yaratan en büyük etken dış ticaret açığıdır. 

 

Net Gelir Dengesi : Bir ülkenin vatandaşlarının yabancı ülkelerde edindikleri portföy varlıkları ve doğrudan veya dolaylı yatırımlardan  elde ettikleri kar payı, sermaye kazancı, faiz vs. gibi gelirler ve yurt dışında çalışan kişilerin kazandığı ücretler ile  aynı şekilde yabancılara ödenen kar payı ve faiz ile ücretler arasındaki farktır.  Birincil gelir dengesi  adı da verilen bu kalemde gelirlerin giderlerden az olması cari açığın artmasına neden olur.

 

Doğrudan Transferler : Yurt dışında çalışan kişilerin ülkeye göndedikleri paralar, ülkeye gelen doğrudan yabancı yardımlar  ve doğrudan yabancı yatırımlar ve banka kredilerinden  oluşurMal, hizmet ve sermaye giriş ve çıkışlarını gösterir.    Bu kaleme İkincil gelir dengesi adı da verilir. 

 

Varlık Gelirleri :  Yabancıların mevduatları, yabancı bankaların sağladığı krediler, yabancılar tarafından satın alınan devlet tahvilleri, hisse senetleri özel şirket tahvilleri, yabancılara borçlanılan paralar, yeniden yatırıma dönüştürülen karlar, hisseler ve borçlar  gibi yabancı devletlerin yaptığı doğrudan yabancı yatırımlar, yabancılara olan diğer borçlar, yabancı devletlerin sahip olduğu varlıklar, yabancı devletlere  gönderilen paraları kapsar.  Varlık gelirlerinin varlık giderlerden fazla olması cari açığın artmasına neden olur.   

 

Cari Açık Nasıl Hesaplanır ?

Cari açık,   cari hesap dengesi hesaplanarak bulunurCari denge ise yukarıda belirtilen 4 cari hesap kaleminin toplamından oluşur. 

 

Cari Hesap Dengesi = Dış Ticaret Dengesi (Mal Dengesi + Hizmetler Dengesi)  + Net Gelir /Gider (Yatırım Gelirleri Dengesi) + Doğrudan Transferler + Varlık Gelirleri.

   

Cari denge > 0 ise cari hesap fazla verir,

Cari denge = 0 ise cari hesap denktir

Cari denge < 0 ise cari açık söz konusudur. 

 

Cari açığın GSYİH’ya oranı hesaplamak için ise cari açık tutarı GSYİH’ ya bölünür. 

 

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’ nın Mart 2018 verilerine göre Türkiye’nin Cari Hesap Dengesi : 

 

Aylık Cari Açık  :  4.812 milyon dolar

Yıllık Kümülatif Cari Açık : 55.380 milyon dolar. 

Dış Ticaret Açığı :  4.608 milyon dolar

Hizmetler Dengesi :  988 milyon dolar

Birincil Gelir Dengesi Açığı : 1.313 milyon dolar

 

Merkez Bankasının verilerinden de görüldüğü gibi  cari açığın büyük bir bölümünü dış ticaret açığı oluşturuyor.

  • TRY
    • TRY
    • USD
    • EUR
    • GBP
    • CHF
    • CAD
    • RUB
    • AED
    • AUD
    • DKK
    • SEK
    • NOK
    • JPY
    • KWD
    • ZAR
    • BHD
    • LYD
    • SAR
    • IQD
    • ILS
    • IRR
    • INR
    • MXN
    • HUF
    • NZD
    • BRL
    • IDR
    • CSK
    • PLN
    • BGN
    • RON
    • CNY
    • ARS
    • ALL
    • AZN
    • BAM
    • BYR
    • CLP
    • COP
    • CRC
    • DZD
    • EGP
    • HKD
    • HRK
    • ISK
    • JOD
    • KRW
    • KZT
    • LBP
    • LKR
    • LTL
    • LVL
    • MAD
    • MDL
    • MKD
    • MYR
    • OMR
    • PEN
    • PHP
    • PKR
    • QAR
    • RSD
    • SGD
    • SYP
    • THB
    • TWD
    • UAH
    • UYU
  • USD
    • TRY
    • USD
    • EUR
    • GBP
    • CHF
    • CAD
    • RUB
    • AED
    • AUD
    • DKK
    • SEK
    • NOK
    • JPY
    • KWD
    • ZAR
    • BHD
    • LYD
    • SAR
    • IQD
    • ILS
    • IRR
    • INR
    • MXN
    • HUF
    • NZD
    • BRL
    • IDR
    • CSK
    • PLN
    • BGN
    • RON
    • CNY
    • ARS
    • ALL
    • AZN
    • BAM
    • BYR
    • CLP
    • COP
    • CRC
    • DZD
    • EGP
    • HKD
    • HRK
    • ISK
    • JOD
    • KRW
    • KZT
    • LBP
    • LKR
    • LTL
    • LVL
    • MAD
    • MDL
    • MKD
    • MYR
    • OMR
    • PEN
    • PHP
    • PKR
    • QAR
    • RSD
    • SGD
    • SYP
    • THB
    • TWD
    • UAH
    • UYU
  • EUR
    • TRY
    • USD
    • EUR
    • GBP
    • CHF
    • CAD
    • RUB
    • AED
    • AUD
    • DKK
    • SEK
    • NOK
    • JPY
    • KWD
    • ZAR
    • BHD
    • LYD
    • SAR
    • IQD
    • ILS
    • IRR
    • INR
    • MXN
    • HUF
    • NZD
    • BRL
    • IDR
    • CSK
    • PLN
    • BGN
    • RON
    • CNY
    • ARS
    • ALL
    • AZN
    • BAM
    • BYR
    • CLP
    • COP
    • CRC
    • DZD
    • EGP
    • HKD
    • HRK
    • ISK
    • JOD
    • KRW
    • KZT
    • LBP
    • LKR
    • LTL
    • LVL
    • MAD
    • MDL
    • MKD
    • MYR
    • OMR
    • PEN
    • PHP
    • PKR
    • QAR
    • RSD
    • SGD
    • SYP
    • THB
    • TWD
    • UAH
    • UYU
  • Gram Altın
    • Çeyrek Altın
    • Yarım Altın
    • Tam Altın
    • Cumhuriyet Altını
    • Ons
    • Gram Altın
    • Ata Altın
    • 14 Ayar Altın
    • 18 Ayar Altın
    • 22 Ayar Bilezik
    • İkibuçuk Altın
    • Beşli Altın
    • Gremse Altın
    • Reşat Altın
    • Hamit Altın
    • Gümüş

Öneri ve Şikayetlerinizi bize ulaştırın.