Türkiye Devlet Tahvilleri

Tahvil Nedir?

Tahvil, devletler, yerel yönetimler veya özel şirketlerin kaynak sağlamak amacıyla ihraç ettikleri borçlanma aracıdır. Aynı zamanda bir yatırım aracı olan tahvil, ihraç edildikten sonra ikincil piyasa denilen BİST Tahvil ve Bono Piyasası ve Bankalararası piyasalarda vade süresi beklenmeden alınıp satılabilen bir menkul kıymettir. Tahvil ve bono faizleri ve fiyatları tahvil piyasasında arz ve talebe göre belirlenir. Hazine bonoları ve tahvilleri, T.C. Merkez Bankası, borsa üyeleri ve SPK yetki belgesine sahip bankaların işlem yapabildiği tahvil piyasasında yetkili aracı kuruluşlar aracılığı alınıp satılabilirler.

Tahviller, genellikle 1 ile 10 yıl arasında değişen vadelerle, iskontolu veya kuponlu olarak, üzerlerinde yazılı nominal değerden ve her tahvilin nominal değeri aynı olmak üzere ihraç edilirler ve üzerlerinde yazılı vade tarihinde nominal değerleri üzerinden ana para ve faiz ödemeleri yapılarak itfa edilirler.

İskontolu tahviller, tahvilin nominal değeri üzerinden belirli bir indirimle satılır ve vade tarihinde yatırımcıya tahvilin nominal bedeli ödenir. İskonto tutarının yatırım tutarına bölünmesiyle tahvilin faiz oranı bulunur. Kuponlu tahvillerde belirli dönemlerde kupon üzerinde yazılı faiz oranından kupon ödemeleri yapılır ve tahvil getirisi bileşik faize göre hesaplanır.

Tahvil/bonoların işlem fiyatları günlük olarak BIST Kesin Alım Satım Pazarı'nda ilan edilir.

Tahvil Çeşitleri

Devlet Tahvilleri (Hazine Bonoları)

Devlet tahvilleri ve hazine bonolorı Türkiye Cumhuriyeti Hazinesinin çıkardığı devlet iç borçlanma senetleridir (DİBS). Hazine bonoları 1 yıldan az vadeli, TL cinsinden devlet tahvilleridir ve iskontolu olarak yani nominal değerinin altında bir fiyattan ihraç edilirler. Devlet tahvilleri ise 1 yıldan daha uzun vadelidir ve iskontolu veya kuponlu (2 yıl ve daha uzun vadeliler) olarak ihraç edilebilir.

Devlet tahvili veya hazine bonosu yatırımcılarına belirlenen tarihlerde yılda 1,2 veya 3 kez kupon faizi, vade sonunda da ana paraları nominal değerden geri ödenir. İskontolu bono veya tahvil yatırımcılarına ise vade sonunda nominal değerden ana paraları geri ödenir. Devlet tahvilleri risksiz yatırım kategorisindedir ve bu nedenle getirileri şirket tahvillerine göre düşüktür.

Şirket Tahvilleri

Şirket Tahvilleri ve Finansman Bonoları bankaların ya da anonim şirketlerinin finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ihraç ettikleri borçlanma senetleridir. 1 yıldan uzun vadeli olarak çıkarılan borçlanma senetleri Özel Sektör Tahvili olarak adlandırılır ve iskontolu veya kuponlu olarak ihraç edilebilir. Finansman Bonoları ise 1 yıldan kısa vadeli borçlanmalar için ve iskontolu olarak ihraç edilir. Şirketler tahvil ihraç etmek için SPK’den izin almak zorundadırlar. Özel Sektör Tahvili ve Finansman Bonoları, devlet tahvillerinden farklı olarak halka arz yolu ile ihraç edilebilir ve sonrasında aracı kurumlar vasıtasıyla ikincil piyasada alınıp satılabilir.

Şirket tahvilleri, Devlet Tahvili ve Hazine Bonosunun aksine, herhangi bir garanti içermedikleri için devlet tahvillerine göre yüksek risk barındıran yatırım araçlarıdır. Yatırımcı şirket tahviline yatırım yaparken, tahvili ihraç eden şirketin riskini almış olur. Risk ne kadar yüksekse getiri beklentisi de o kadar yüksek olur.

Gösterge Tahvil Nedir?

Diğer tahvillerin performansının ölçülmesinde referans olarak kullanılan devlet tahvilidir. Bu tahvilin faiz oranı piyasa faiz oranı olarak kabul edilir. Tahvillerin fiyatı da gösterge faiz oranına göre belirlenir. Bütün devlet tahvilleri gösterge tahvil olarak belirlenebilir. Her ülkede gösterge tahvil olarak kabul edilen devlet tahvilinin vadesi farklıdır. ABD’de 10 yıllık tahviller gösterge tahvil olarak kabul edilir. Türkiye gibi enflasyon ve faizlerin değişken ve risk algısının yüksek olduğu istikrarsız ekonomilerde, yatırımcılar 10 yıl gibi uzun vadeli risk üstlenmek istemedikleri ve yatırım ufuklarını daha kısa tutmayı tercih ettikleri için uzun vadeli finansman bulmak zordur. Faizler yükselirken tahvilin değeri düşeceği için Türkiye’de vadesine 2 yıl kalan, yıllık kupon ödeme adedi 2 veya 4 olan (6 ayda bir veya 3 ayda bir) ödemeli, ikincil piyasada en çok işlem gören ve likiditesi en yüksek olan Devlet Tahvili gösterge tahvildir. Bu tahvilin ikincil piyasada piyasa koşullarına göre belirlenen faizine de gösterge faizi adı verilir.

2 yıllık gösterge tahvilin faizi 18 Ekim 2019 tarihinde %15,66 oldu. 4 Ekim 2019 tarihinde %13,61 ile son bir yılın içinde en düşük seviyesine gelen gösterge faizi 23 Ekim 2018 tarihinde ise %26,2 ile en yüksek seviyeyi gördü.

Türkiye’nin 5 Yıllık Tahvil Faizi

5 yıllık tahvil faizi 18 Ekim 2019 tarihinde %15,84 seviyesinden kapandı. 5 yıllık tavil faizi son bir yıl içinde 4 Ekim 2019 tarihinde %13,77 ile en düşük ve 9 Mayıs 2019 tarihinde %25 ile en yüksek seviyeyi gördü.

Türkiye’nin 10 Yıllık Tahvil Faizi

10 yıllık devlet tahvilinin faizi 18 Ekim 2019 itibariyle %15,44 seviyesinden kapandı. Türkiye’nin 10 devlet yıllık tahvili faizi son bir yıl içinde 1 Ekim 2019 tarihinde %13,74 ile en düşük ve 10 Mayıs 2019 tarihinde ise %21,17 ile en yüksek seviyeyi gördü.